فصل اول علوم هفتم با عنوان تجربه و تفکر یکی از مهم‌ترین و پایه‌ای‌ترین فصل‌های کتاب است؛ زیرا روش علمی، مشاهده، فرضیه‌سازی و آزمایش را آموزش می‌دهد و به دانش‌آموز کمک می‌کند همانند یک دانشمند واقعی فکر کند. در این مطلب جامع‌ترین نمونه سوال فصل 1 علوم هفتم با جواب را در اختیار شما قرار داده‌ایم تا بدون نگرانی برای هر نوع امتحان آماده شوید.

این پست شامل:
✔ نمونه سوالات تشریحی
✔ سوالات تستی استاندارد
✔ سوالات مفهومی و نکته‌دار
✔ سوالات پرتکرار امتحانی
✔ سوالات کاربردی برای درک بهتر روش علمی
✔ پاسخنامه کاملاً دقیق و قابل فهم

📘 خلاصه نکات مهم فصل ۱ علوم هفتم (برای یادگیری بهتر قبل از حل سوالات)

برای اینکه در حل نمونه سوالات فصل ۱ عملکرد بهتری داشته باشید، نکات کلیدی زیر را مرور کنید:

🔹 روش علمی چیست؟

فرایندی مرحله‌به‌مرحله برای حل مسائل علمی که شامل:

1. مشاهده
2. طرح سؤال
3. فرضیه‌سازی
4. طراحی و انجام آزمایش
5. جمع‌آوری داده
6. تحلیل داده
7. نتیجه‌گیری

🔹 انواع مشاهده

• مشاهده کمی: اندازه‌گیری‌ها (طول، جرم، زمان، دما)
• مشاهده کیفی: ویژگی‌ها (بو، رنگ، شکل، صدا)

🔹 فرضیه

یک حدس علمی که باید قابل آزمایش باشد.

🔹 داده‌ها

اطلاعاتی که از آزمایش به‌دست می‌آید.

سوالات تستی (چهارگزینه‌ای)

1. کدام مورد مثال مشاهده دقیق است؟
   الف) کتاب خوب است.
   ب) جلد کتاب آبی تیره و ۲۲×۱۴ سانتی‌متر است.
   ج) کتاب سنگین است.
   د) احساس خوبی دارم.
2. متغیری که عمداً تغییر می‌دهیم چیست؟
   الف) وابسته
   ب) مستقل
   ج) کنترل
   د) فرضیه
3. ترتیب درست مراحل روش علمی کدام است؟
   الف) سؤال → فرضیه → آزمایش → تحلیل
   ب) جمع‌آوری داده → سؤال…
   ج) آزمایش → فرضیه…
   د) فرضیه → سؤال…
4. واحد طول در SI چیست؟
   الف) لیتر
   ب) کیلوگرم
   ج) متر
   د) ثانیه
5. دمای آب را با چه وسیله‌ای اندازه می‌گیریم؟
   الف) خط‌کش
   ب) دماسنج
   ج) ترازو
   د) لیوان
6. فرضیه چیست؟
   الف) نظر قطعی
   ب) حدس قابل آزمون
   ج) حدس غیرقابل بررسی
   د) نتیجه آزمایش
7. مشاهده کمی یعنی…
   الف) شامل رنگ و بو
   ب) شامل عدد و رقم
   ج) ذهنی
   د) کیفی
8. نمونه متغیر کنترل‌شده:
   الف) نوع خاک
   ب) مقدار نور
   ج) دمای محیط ثابت
   د) مقدار کود
9. بعد از تحلیل داده‌ها چه می‌آید؟
   الف) مشاهده
   ب) نتیجه‌گیری
   ج) سوال
   د) فرضیه
10. برای قابل اعتماد بودن نتایج:
    الف) فقط یک‌بار آزمایش
    ب) تغییر چند متغیر
    ج) تکرار آزمایش
    د) هیچ‌کدام
11. حجم مایعات را با چه وسیله‌ای می‌سنجیم؟
    الف) خط‌کش
    ب) استوانه مدرج
    ج) ترازو
    د) دماسنج
12. چگالی کمیت… است.
    الف) بنیادی
    ب) فرعی
    ج) ذهنی
    د) کیفی
13. مشاهده کیفی شامل…
    الف) اعداد
    ب) رنگ و بو
    ج) جرم
    د) دما
14. اگر متغیر مستقل تغییر کند ولی وابسته تغییر نکند:
    الف) فرضیه تأیید می‌شود
    ب) فرضیه رد یا نیازمند اصلاح است
    ج) آزمایش باطل است
    د) هیچ‌کدام
15. داده‌ها چه هستند؟
    الف) نتیجه نهایی
    ب) اطلاعات خام قابل تحلیل
    ج) فرضیه
    د) هیچ‌کدام

سوالات درست / نادرست

1. باید تنها یک متغیر مستقل را تغییر داد. (درست)
2. فرضیه همان نتیجه است. (نادرست)
3. اندازه‌گیری همیشه بدون خطاست. (نادرست)
4. مشاهده دقیق شامل اندازه‌گیری است. (درست)
5. داده‌ها همیشه عددی‌اند. (نادرست)
6. آزمایش خوب قابل تکرار است. (درست)
7. تجربه شخصی همیشه علمی است. (نادرست)
8. متغیر وابسته اندازه‌گیری می‌شود. (درست)
9. برای آزمایش فرضیه نیازی به داده نیست. (نادرست)
10. ابزار باید کالیبره شود. (درست)
11. مشاهده کیفی شامل رنگ و بوست. (درست)
12. نتیجه‌گیری را قبل از آزمایش می‌نویسند. (نادرست)

سوالات جای خالی

1. به کارگیری حواس پنج‌گانه برای جمع‌آوری اطلاعات را ______ می‌گویند.
2. پاسخ حدسی به یک سؤال ______ است.
3. متغیر تغییر داده‌شونده ______ است.
4. متغیری که اندازه می‌گیریم ______ است.
5. موارد ثابت در آزمایش ______ هستند.
6. واحد طول در SI ______ است.
7. جرم را با ______ می‌سنجیم.
8. حجم مایعات را با ______ اندازه می‌گیریم.
9. داده‌های عددی، داده‌های ______ هستند.
10. مشاهده توصیفی، مشاهده ______ است.
11. مجموعه پرسش، فرضیه، آزمایش… روش ______ است.
12. آزمایش قابل تکرار، آزمایش ______ است.
13. خطاهای انسانی و دستگاهی بر نتایج ______ می‌گذارند.
14. برای کاهش خطا باید آزمایش را ______ تکرار کرد.
15. اطلاعات حاصل از آزمایش ______ هستند.

سوالات کوتاه پاسخ

1. فرضیه چیست؟ یک مثال بزن.
2. چرا تکرار آزمایش مهم است؟
3. سه وسیله اندازه‌گیری نام ببر.
4. تفاوت مشاهده کیفی و کمی چیست؟
5. چرا باید متغیرها را کنترل کنیم؟
6. یک سؤال علمی مثال بزن.
7. چه زمانی از نمودار استفاده می‌کنیم؟
8. کالیبره کردن یعنی چه؟
9. دو روش کاهش خطای انسانی چیست؟
10. ثبت زمان آزمایش چرا مهم است؟
11. چه چیزهایی باید در روش اجرای آزمایش نوشته شود؟
12. چرا نام منابع را در گزارش علمی می‌نویسیم؟

سوالات تشریحی

1. مراحل روش علمی را توضیح بده و برای هر کدام مثال بزن.
2. آزمایش برای بررسی اثر نور بر رشد گیاه بنویس (فرضیه + متغیرها + روش).
3. اهمیت اندازه‌گیری دقیق را توضیح بده.
4. روش جابه‌جایی آب برای اندازه‌گیری حجم جسم نامنظم را توضیح بده.
5. یک برنامه ۳ روزه برای یک آزمایش علمی طراحی کن.
6. تفاوت جرم و وزن را با مثال بنویس.
7. چرا یک آزمایش کافی نیست و باید تکرار شود؟
8. چگونه نتایج یک آزمایش سبب طراحی آزمایش بعدی می‌شوند؟
9. نقش مشاهده در کشف پدیده‌های طبیعی چیست؟
10. یک پروپوزال کوتاه برای پروژه علمی مدرسه بنویس.

پاسخنامه تستی

1 ب
2 ب
3 ب
4 ج
5 ب
6 ب
7 ب
8 ج
9 ب
10 ج
11 ب
12 ب
13 ب
14 ب
15 ب

پاسخنامه درست/نادرست

در متن مشخص شده است.

پاسخ جای خالی

مشاهده – فرضیه – متغیر مستقل – متغیر وابسته – متغیر کنترل‌شده – متر – ترازو – استوانه مدرج – کمی – کیفی – روش علمی – تکرارپذیر – آزمایش – چندبار – داده‌ها